چه بسا شخصي، در حالي به ذكر ويژگيهاي يك نفر ميپردازد كه آن فرد، راضي نيست؛ اما وقتي به او ميگوييم، غيبت مكن، ميگويد: «من، حاضرم اين سخنان را روبروي خودش هم بگويم». اين توجيه، به چند دليل مردود است:
اول: اينكه پشت سر او چيزي گفته كه وي از ذكر آن ناراضي ميباشد و اين خود، غيبت است.
دوم: اينكه شخص ميتواند همان سخنان را روبروي فرد مزبور بگويد، مسألهي جدايي است و نميتواند دليلي باشد بر اينكه اين سخنان را پشت سرش بازگو نمايد.
سوم: در صورت وجود اين امكان كه بتوان عيوب كسي را با خودش در ميان گذاشت، ديگر هيچ دليلي جز هوا و هوس براي بازگو كردن عيوب آن فرد در پشت سرش وجود ندارد.
چهارم: چه ضمانتي وجود دارد كه شخص غيبتشونده، به خاطر مطرح كردن عيوبش در غياب خود، ما را ببخشد؟
پنجم: در جامعهاي كه ما زندگي ميكنيم، تنها گفتن اين عبارت كه «من حاضرم همين سخنان ار روبروي او هم بگويم»، يك ادعاي بياساس است. بطور قطع اين ادعا، ترفندي شيطاني براي توجيه غيبت انجام شده ميباشد.
2ـ گاهي پيش ميآيد كه مثلاً وقتي در جماعت يا مجلسي، نام شخصي برده ميشود، برخي به محض شنيدن نام او، ميگويند: «خدا را شكر كه ما را درباري نكرد» يا «از كميِ شرم و حيا، به خدا پناه ميبرم». بديهي است كسي كه چنين سخناني را بر زبان ميآورد، هم به مدح خويش ميپردازد و هم ديگري را ذم ميكند و اين، غيبت است.
3ـ گاهي شخصي ميگويد: «بعضيها چنين كردند» يا «برخي فقها فلان كار را انجام دادند» يا «آنهايي كه ما ديديم چنين كردند» و غيره؛ اين در حالي است كه مخاطب او نيز اين افراد را ميشناسد و گوينده هم به همين منظور عبارات مذكور را بر زبان ميآورد. بديهي است كه اين كار نيز غيبت ميباشد.
4ـ چه بسا اتفاق ميافتد كه از كسي احوال برادر (مسلمانش) را ميپرسد؛ اما وي در پاسخ، اين جملات را بر زبان ميآورد: «خدا، اصلاح مان كند» يا «خدا، ما را بيامرزد» يا «خدا، او را اصلاح كند» يا «از خداوند عافيت مسألت داريم» يا «از شرارت به خدا پناه ميبريم» و عباراتي از اين نمونه كه به نحوي، بر اساس آن، به وجود نقص يا عيبي در شخص مزبور پي ميبريم. اين نيز غيبت است.
5 ـ اگر شخصي بگويد: «فلاني نيز به آنچه ما مبتلاييم، دچار شد» يا «فلاني كه كاري نكرده! فقط همان كاري را انجام داده كه ما نيز انجام دادهايم». گفتن اين عبارات نيزغيبت است.
6 ـ برخي افراد با گفتن پيشوندهايي چون «حضرت آقا» يا حاج آقا» و مانند آن، قصد آن دارند كه بر افراد خرده بگيرند و آنها را تحقير كنند.
7ـ گروهي چنین ميپندارند که چون فلاني، كوچك و كم سن و سال است، پس غيبت او جايز ميباشد. چنين باوري، خيلي عجيب و شگفتآور است. واقعاً دليل اين افراد براي چنين اعتقادي چيست؟ دلايل حرمت غيبت به صورت مطلق آمده و مقيد به بزرگ و كوچك نشده است. بنابراين حكم غيبت، شامل بزرگ و كوچك و نيز شامل مرد و زن و همچنین شامل ثروتمند و فقير ميشود.
بهراستي چرا كساني كه چنين اعتقادي دارند، نميگويند: «اگر شخص كم سن و سالي، از يك بزرگسال غيبت كند، گنهكار نميشود»؟! (حقيقت، همين است و اين، كودكان هستند كه مؤاخذه نميشوند، نه بزرگسالان). مگر اين افراد نشنيدهاند كه رسولخداصلی الله علیه وسلم فرموده است: (رفع القلم عن ثلاث: عن النائم حتي يستيقظ و عن المبتلي حتي يبرأ و عن الصبي حتي يكبر). يعني: «تكليف، از سه نفر ساقط است و آنها مؤاخذه نميشوند: شخص خوابيده تا زماني كه بيدار شود؛ مريض تا زماني كه بهبود يابد و كودك تا زماني كه بزرگ شود (و به سن بلوغ برسد)».
در روايت ديگري، فرموده است: (رفع القلم عن ثلاث: عن المجنون المغلوب على عقله حتى يفيق وعن النائم حتى يستيقظ وعن الصبي حتى يحتلم) يعني: «سه گروه از افراد مؤاخذه و بازخواست نميشوند: ديوانهاي كه عقل خويش ار از دست داده است تا زماني كه افاقه يابد و عقلش، سر جا بيايد و شخص خوابيده تا زماني كه بيدار شود و كودك تا زماني كه به سن بلوغ برسد».
8 ـ گاهي اتفاق ميافتد كه خداوند، به شخصي توفيق ميدهد تا در موقعيتهاي بسيار دشوار به امر به معروف و نهي از منكر بپردازد؛ آن هم در شرايطي كه هيچكس را مجال دعوت و ارشاد نيست؛ مخاطب او نيز تحت تأثير قرار ميگيرد و صادقانه و از روي اخلاص به انجام نيكي ميپردازد و يا از بديها باز ميآيد و تصميم قاطع ميگيرد كه توبه نمايد. اما با اين حال چه بسا همين ناصح و دعوتگر در برابر وسوسههاي شيطان مغلوب ميگردد و به بازگو كردن عيوب شخص دعوت شده ميپردازد و ميگويد: فلاني، چنين و چنان كرد» يا «فلاني را نصيحت كردم كه چنين كند و از فلان كار دست بردارد» و…
به راستي چه انگيزهاي غير از هوا و هوس و حب غيبت، ميتواند اين شخص را وا دارد تا نزد مردم برود و عيوب و ويژگيهاي ديگري را بازگو كند؟!
مگر اين آقا (يا خانمي) كه به دعوت و ارشاد پرداخته، هدفش، گسترش خوبيها در ميان مردم و دفع منكرات نبوده است؟!
پس چه لزومي دارد كه پس از تحقق هدفش، معايب مخاطبش را بازگو نمايد؟! مگر غير از اين است كه اين آقا يا (خانم) كه تا چندي پيش دعوتگري دلسوز بود، اكنون نمايندهاي براي شيطان شده و خود، گرفتار عمل بسيار زشتي گرديده است؟!
9ـ برخي به اين بهانه كه فلاني، گنهكار است، در غيبت كردن سهلانگاري ميكنند. در اين مورد بايستي اندكي تأمل كرد؛ چراكه غيبت كردن از اين گونه افراد به طور مطلق جايز نيست و اگر چنين بود، غيبت كردن از هر مسلماني جايز بود؛ مگر نه اينكه هيچ انسان مؤمني، از گناه معصوم نيست؟
رسولخداصلی الله علیه وسلم در تأييد اين قضيه ميفرمايد: (ما من عبد مؤمن إلا وله ذنب يعتاده الفينة بعد الفينة، أو ذنب هو مقيم عليه لا يفارقه حتى يفارق الدنيا؛ إن المؤمن خلق مفتنا، توّاباً، نسّاء، إذا ذكّر ذكر) . يعني: «هر بندهي مؤمني، داراي گناه (يا گناهاني) است كه هر از چندي مرتكب آن ميشود يا ممكن است تا لحظهي مرگ همواره به انجام آن بپردازد. همانا شخص مؤمن (مدام) مورد امتحان (خداوند) قرار ميگيرد و (از ويژگيهاي اوست كه) توبه ميكند و فراموشكار است، اما چنانچه بدو تذكر داده شود، متنبه ميشود (و پند ميگيرد)».
انس رضی الله عنه ميگويد: رسولخداصلی الله علیه وسلم فرمود: (كل ابن آدم خطاء و خيرالخطائين التوّابون) يعني: «فرزندان آدم به كلي، بسيار خطاكارند و بهترين خطاكاران، آنهايي هستند كه بسيار توبه ميكنند».
از اينرو، چرا برخي با اطمينان خاطر ميگويند: غيبت كردن از گنهكار، مطلقاً مجاز است. تفسير اين افراد از كلمهي (أخاك) در اين فرمودهي رسولخداصلی الله علیه وسلم چيست كه در تعريف غيبت فرمود: (ذكرك أخاك بما يكره)؟ مگر نه اينكه واژهي (أخاك) در اين حديث، هم گنهكار و هم ديگران را شامل ميشود؟
رسولخداصلی الله علیه وسلم فرموده است: (المسلم أخو المسلم: لا يظلمه ولا يخذله ولا يحقره. التقوى هاهنا ـ ويشير إلى صدره ثلاث مرات ـ بحسب امريء من الشّرّ أن يحقر أخاه المسلم، كل المسلم على المسلم حرام؛ دمه، وماله وعرضه) يعني: «مسلمان، برادر مسلمان است. بر او ظلم روا نميدارد؛ تحقيرش نميكند و همچنين نميگذارد (برادر مسلمانش) درمانده (و بي ياور) بماند. جاي تقوا اينجاست ـ پيامبرصلی الله علیه وسلم پس از گفتن اين جمله سه مرتبه به طرف قلب (مباركش) اشاره نمود ( و سپس فرمود:) ـ براي شرارت (و بدي) يك فرد، همين بس كه برادر مسلمانش را تحقير كند. تمام مسلمان اعم از خون، مال و آبروي وي بر ديگر مسلمانان حرام است».
اكنون از آنان كه غيبت افراد گنهكار را جايز ميدانند، سؤال ميكنيم: آيا ريختن خون مسلمان حلال است؟! مال او چطور؟! (اگر چنين نيست)، پس چرا شما از ريختن آبروي مسلمان باكي نداريد و از اين كار باز نميآييد، حال آنكه آبروي مسلمان نيز در رديف خون و مال او قرار گرفته و به همان قوت محترم ميباشد؟!
10ـ الفاظ و عباراتي چون: «او، هندي است»، «او، مصري است»، «او، فلسطيني است»، «او، عجم يا عرب است»، «او، روستايي است»، «او، كفاش است»، يا «او، نجار يا آهنگر است» اگر از روي هوا و هوس گفته شود و كسي كه چنين عباراتي در مورد او بكار رفته، ناراضي باشد، غيبت محسوب ميشود. دليل اين مدعا نيز همان گفتهي رسولخداصلی الله علیه وسلم ميباشد كه: (الغيبة ذكرك أخاك بما يكره).
از کتاب: غیبت و پیامد آن در جامعه

![دڅارویو په اړه درسول الله[صلی الله علیه وسلم ] دعاطفې او مهربانۍ ډکې لارښوونې…](https://islam.org.af/wp-content/uploads/2015/06/ad_54f6074dc6.jpg)









ثبت دیدگاه